Fransız Anadolu Araştırmaları Enstitüsü’nde (IFEA) bulunan Jean-Louis Bacqué-Grammont (1941-2024) arşivleri, hem Osmanlı ve Türk çalışmaları alanında Fransa’nın önde gelen uzmanlarından birinin entelektüel yolculuğuna hem de 20. Yüzyılın ikinci yarısındaki Fransız-Türk bilimsel işbirliğinin tarihine dair olağanüstü bir bakış açısı sunmaktadır. 1984-1991 yılları arasında IFEA’nın müdürü olan Jean-Louis Bacqué-Grammont, Türkiye’deki Osmanlı ve Türk arşivlerine adanmış çalışmaların gelişmesinde özellikle önemli bir rol oynamıştır. Dolayısıyla bu arşivler, yalnızca bir araştırmacının kişisel koleksiyonu olarak değil, aynı zamanda bu dönemde bu alanı şekillendiren ağlar, kurumlar, projeler ve bilgi üretim biçimlerine dair bir kanıt olarak da paha biçilmez bir değere sahiptir.
Koleksiyonun büyüklüğü, bilimsel ve kurumsal faaliyetlerin geniş çeşitliliğinin yanı sıra Jean-Louis Bacqué-Grammont yönetiminde yürütülen arşivleme çalışmalarını da yansıtmaktadır. Nitekim, onun yönetiminde, idari kayıtlar ve yazışmalardan etkinlik raporlarına (IFEA’nın 60. yıldönümü veya Charles de Gaulle’ün 100. yıldönümü gibi), yayınlara, akademik çalışmalara, diğer kurumlarla olan ilişkilere ve daha pek çok konuya uzanan yaklaşık 120 kutu arşiv saklanmaktadır. Bu şekilde muhafaza edilen belgeler, yalnızca bireysel araştırma projelerine değil, aynı zamanda bu projelerin tasarlandığı ve geliştirildiği bilimsel ortama ve entelektüel ağlara da ışık tutmaktadır.
Jean-Louis Bacqué-Grammont, arşiv koleksiyonlarının sadece sadık bir kullanıcısı olmakla kalmadı; aynı zamanda Türkiye’de bu koleksiyonların korunması, profesyonelleştirilmesi ve erişilebilirliği konusunda kararlı bir savunucuydu (bu konuyla ilgili Faruk Bilici’nin web sitemizdeki makalesine bakınız: https://ifea-istanbul.net/jlbg-archives-turques). Onun liderliğinde IFEA, Osmanlı ve Türk arşivleri konusunda Fransız-Türk işbirliğinin kilit merkezi haline geldi. 1984’ten itibaren bu işbirliği, Türk kurumlarının yanı sıra Fransız ve uluslararası arşiv uzmanlarını bir araya getirdi. Bu işbirliği, uzman heyetleri, Osmanlı arşivlerinin durumunun değerlendirilmesi, restorasyon girişimleri, mesleki eğitim programları ve modern arşiv altyapısının oluşturulması konusundaki tartışmalarla sonuçlandı. Jean-Louis Bacqué-Grammont, özellikle 1990 yılında o dönem Fransa Arşivleri Genel Müdürü ve Uluslararası Arşivler Konseyi Başkanı olan Jean Favier’i Türkiye’ye davet ederek, bu projelerin hayata geçirilmesinde belirleyici bir rol oynadı.
Guillaume Gug
