Alman asıllı akademisyen, sanatçı ve çevirmen Traugott Fuchs (1906–1997), 1934’te Türkiye’ye gelerek yaşamının büyük bölümünü burada sürdürdü. İstanbul Üniversitesi ve Boğaziçi Üniversitesi/Robert Kolej’de Alman ve Fransız dilleri üzerine dersler verdi. İkinci Dünya Savaşı yıllarında Çorum’a enterne edilen Fuchs, bu dönemi hem gözlem hem de sanatsal üretim açısından verimli hale getirerek birçok eser ortaya koydu. 1991 yılında felç geçirdikten sonra son yıllarını Saint George Avusturya Hastanesi’nde geçirdi ve 1997’de vefat etti. Arşivinin araştırmacılara açılması yönündeki vasiyeti doğrultusunda, Boğaziçi Üniversitesi’nde yürütülen kataloglama çalışmaları tamamlandıktan sonra arşiv Orient-Institut Istanbul’a devredilmiştir (Schweissgut & Sivri, 2021). 2024 yılında, arşivden yola çıkarak Fuchs’un yaşam öyküsünü ve entelektüel dünyasını konu alan “Traugott” adlı bir belgesel film hazırlanmıştır.
Arşiv, içerik ve belge türlerine göre beş seriden oluşmaktadır: Kişisel Belgeler, Çalışmalar, Yazışmalar, Koleksiyon Malzemesi ve Ek Belgeler. Binlerce mektup, günlükler, bir ihtisas kütüphanesi ve yayımlanmamış çeviri gibi yazılı kaynakların yanı sıra Günaydın gazetesinden aldığı kupürler ile hazırladığı kolaj defterleri ile resim ve eskizlerden oluşan, Türkçe, Almanca, Fransızca, İspanyolca, İtalyanca ve Latince belgeler içeren çok dilli ve disiplinler arası nitelikte kapsamlı bir koleksiyondur.
Arşive Erişim
Traugott Fuchs Arşivi, çevrim içi katalog sistemi olan Kalliope-Verbund platformu üzerinden incelenebilmektedir. Kalliope; kişisel belgeler, el yazmaları ve yayıncı arşivlerinden oluşan koleksiyonlar için bir toplu katalogdur. Fuchs Arşivi’ndeki 13.927 materyal, hiyerarşi üzerinden veya anahtar kelime ile taranabilir; ayrıca Endeks ve bağlı veri üzerinden oluşturulan ilişkiler ağı da platform üzerinden görüntülenebilir. Arşiv henüz tamamen dijitalleştirilmediğinden platformda materyallerin dijital kopyaları bulunmamaktadır. Araştırmacılar, incelemek istedikleri materyalleri kütüphane yöneticisine (menz@oiist.org) ileterek Arşiv Kullanım Başvuru Formunu doldurmalıdır. Hukuki, fiziksel koruma, kurumsal ihtiyaç veya yaşayan kişilerin izni gerektiren durumlarda materyallere erişim kısıtlaması uygulanabilir.
Kitap Koleksiyonuna Erişim
Traugott Fuchs Arşivi’nde IV.1. Bibliothek alt serisi altında yer alan koleksiyon, 19. ve 20. yüzyıla ait, büyük ölçüde Alman edebiyatı eserlerinden oluşan bir ihtisas kütüphanesidir. Bu kitapların önemli bir bölümü Fuchs’un verdiği derslerde kullandığı temel kaynaklardır ve eserlerde kendisine ait el yazısı notlar ve yer yer eskizler bulunmaktadır. Söz konusu eserler, Orient-Institut Istanbul Kütüphanesi bünyesinde ayrı bir koleksiyon olarak kataloglanmakta ve “F” etiketiyle kütüphane kataloğu üzerinden taranabilmektedir. Araştırmacılar, ilgili yayınları e-posta (oiibib@oiist.org) yoluyla talep edebilmektedir. Yaklaşık 1.000 ciltten oluşan koleksiyonun 624 kitabının kataloglama işlemi tamamlanmış olup, geri kalan kısmın çalışmaları sürdürülmektedir.
Karin Schweissgut & Melissa Sivri. (2021) “Bir Yaşamın İzleri – Traugott Fuchs Mirasının Kataloglanması”. https://oiist.org/tr/bir-yasamin-izleri-traugott-fuchs-mirasinin-kataloglanmasi/
Zehra Özbay
Orient – Institut Istanbul
Kütüphaneci
